ผ่าตัดโครงหน้าไม่มีหมุด อันตรายไหม? 8 เรื่องที่ควรรู้หลังศัลยกรรมโครงหน้า

“ทำโครงหน้ามา แต่ทำไมไม่มีหมุดยึดกระดูก?”

คำถามนี้อาจทำให้หลายคนกังวล โดยเฉพาะคนที่เคยเห็นภาพหรือข้อมูลเกี่ยวกับการผ่าตัดโครงหน้าว่า หลังการตัดหรือปรับกระดูก แพทย์มักใช้ แผ่นยึดกระดูกและสกรู (Plate & Screw) เพื่อช่วยให้กระดูกอยู่ในตำแหน่งที่ต้องการ

แต่ในความเป็นจริง การผ่าตัดโครงหน้าไม่ได้จำเป็นต้องใช้หมุดหรือสกรูในทุกเคส*เพราะวิธีการยึดกระดูกขึ้นอยู่กับตำแหน่งที่ผ่าตัด เทคนิคของแพทย์ และลักษณะของกระดูกในแต่ละคน

ดังนั้น หากตรวจพบว่า “ไม่มีหมุด” หลังผ่าตัด สิ่งสำคัญไม่ใช่การตกใจทันที แต่ควรตรวจสอบว่า กระดูกถูกจัดตำแหน่งอย่างเหมาะสมและกำลังติดดีหรือไม่

มาดูกันว่า หลังผ่าตัดโครงหน้าควรตรวจสอบอะไรบ้าง

1. ผ่าตัดโครงหน้าไม่มีหมุด หมายความว่าผ่าตัดผิดหรือไม่?

ไม่จำเป็นต้องหมายความว่าผ่าตัดผิด

การผ่าตัดโครงหน้ามีหลายเทคนิค และไม่ได้ทุกกรณีที่จำเป็นต้องใช้ Plate & Screw

ขึ้นอยู่กับว่าแพทย์ผ่าตัดบริเวณใด เช่น

* กระดูกขากรรไกร

* กระดูกโหนกแก้ม

* กระดูกกราม

* การตัดหรือปรับตำแหน่งกระดูกส่วนอื่น ๆ

รวมถึงวิธีที่แพทย์ใช้ในการจัดและยึดกระดูก

ดังนั้น หากสงสัยว่าการผ่าตัดของตัวเองมีการใช้หมุดหรือไม่ ควรสอบถามโรงพยาบาลและตรวจจากเอกสารการผ่าตัดโดยตรง มากกว่าดูจากภายนอกเพียงอย่างเดียว

2. ถ้าอยากรู้ว่ามีหมุดหรือไม่ ต้องตรวจอย่างไร?

หนึ่งในวิธีที่ช่วยให้เห็นโครงสร้างกระดูกหลังผ่าตัดได้ชัดเจนคือ CT Scan หรือ 3D CT

โดยแพทย์สามารถใช้ภาพ CT เพื่อประเมิน เช่น

* ตำแหน่งของกระดูกหลังผ่าตัด

* การเรียงตัวของกระดูก

* การติดของกระดูก

* ตำแหน่งของ Plate & Screw หากมีการใส่ไว้

* ความเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างเมื่อเทียบกับก่อนผ่าตัด

ดังนั้น ในช่วง Follow-up หลังผ่าตัด หากแพทย์เห็นว่ามีความจำเป็น การทำ CT หลังผ่าตัดก็เป็นอีกหนึ่งวิธีที่ช่วยประเมินผลการผ่าตัดได้ละเอียดกว่าการดูจากภายนอกเพียงอย่างเดียว

โดยเฉพาะคนที่มีข้อสงสัยเกี่ยวกับตำแหน่งกระดูกหรือรู้สึกว่ารูปหน้าเปลี่ยนไปจากที่คาดไว้ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินว่าจำเป็นต้องตรวจเพิ่มเติมหรือไม่

3. ถ้าไม่ใช้หมุด จะมีความเสี่ยงอะไรไหม?

คำว่า “ไม่มีหมุด” ไม่ได้หมายความว่าจะเกิดอันตรายเสมอไป

แต่หากเป็นกรณีที่กระดูกถูกตัดหรือเคลื่อนตำแหน่ง และจำเป็นต้องมีการยึดกระดูก การยึดที่ไม่เหมาะสมอาจเพิ่มความเสี่ยง เช่น

* กระดูกเคลื่อนจากตำแหน่งเดิม

* กระดูกติดไม่สมบูรณ์

* กระดูกไม่มั่นคง

* ใบหน้าเกิดความไม่สมมาตร

* รูปทรงของใบหน้าเปลี่ยนไปจากที่วางแผนไว้

* อาจจำเป็นต้องผ่าตัดแก้ไขในบางกรณี

* สกรูหรือแผ่นยึดกระดูกคลายตัวหรือเคลื่อนออกจากตำแหน่ง

“หมุดสามารถหลุดได้ไหม?”

มีโอกาสเกิดขึ้นได้ แต่ไม่ได้หมายความว่าจะเกิดกับทุกคน หากสกรูคลายตัวหรือแผ่นยึดกระดูกเคลื่อนจากตำแหน่งเดิม อาจทำให้เกิดอาการปวด บวม ระคายเคือง หรือส่งผลต่อความมั่นคงของกระดูกได้ จึงควรให้แพทย์ตรวจประเมินหากมีอาการผิดปกติค่ะ.

อย่างไรก็ตาม ความเสี่ยงเหล่านี้ไม่ได้เกิดขึ้นกับทุกคน และต้องพิจารณาตามประเภทของการผ่าตัดและวิธีที่แพทย์ใช้ในแต่ละเคส

ดังนั้นไม่ควรตัดสินความปลอดภัยจากการมีหรือไม่มีหมุดเพียงอย่างเดียว

4. หมุดและแผ่นยึดกระดูกทำมาจากอะไร?

วัสดุที่ใช้ในการยึดกระดูกบริเวณใบหน้ามีหลายประเภท โดยวัสดุที่พบได้บ่อยคือ Titanium หรือไทเทเนียม

Titanium คืออะไร?

ไทเทเนียมเป็นวัสดุที่มีความแข็งแรงและถูกนำมาใช้ในการยึดกระดูกในงานศัลยกรรมหลายประเภท

นอกจากนี้ยังมีวัสดุประเภท Bioabsorbable หรือ Resorbable ซึ่งสามารถค่อย ๆ สลายหรือถูกดูดซึมโดยร่างกายเมื่อเวลาผ่านไป

วัสดุที่เลือกใช้จึงขึ้นอยู่กับประเภทของการผ่าตัด ตำแหน่งที่ต้องยึดกระดูก และดุลยพินิจของแพทย์

ดังนั้น ก่อนผ่าตัดสามารถสอบถามแพทย์หรือโรงพยาบาลได้ว่า จะใช้วัสดุอะไรในการยึดกระดูก และเป็นแบบที่ต้องนำออกในอนาคตหรือไม่

5. หมุดไทเทเนียมทำให้เกิดอาการแพ้ได้ไหม?

หลายคนอาจสงสัยว่า

“ถ้ามีโลหะอยู่ในหน้า จะทำให้แพ้หรือเปล่า?”

โดยทั่วไป ภาวะแพ้หรือปฏิกิริยาต่อวัสดุสามารถเกิดขึ้นได้ แต่ไม่ได้เกิดขึ้นกับทุกคน และถือว่าเป็นกรณีที่พบไม่บ่อย

นอกจากนี้ อาการที่เกิดขึ้นบริเวณ Plate & Screw ไม่ได้หมายความว่าเป็น “อาการแพ้” เสมอไป เพราะอาจเกิดจากสาเหตุอื่น เช่น การติดเชื้อ การระคายเคือง หรือปัญหาจากตำแหน่งของวัสดุ

หากหลังผ่าตัดมีอาการผิดปกติ เช่น

* บวม

* แดง

* ปวด

* กดเจ็บ

* มีแผลหรือวัสดุโผล่

* รู้สึกผิดปกติบริเวณที่ใส่ Plate

ควรกลับไปพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุที่แท้จริง

6. จำเป็นต้องเอาหมุดออกหลังผ่าตัดหรือไม่?

ไม่จำเป็นต้องเอาออกทุกคน

หากกระดูกติดดี ไม่มีอาการผิดปกติ และ Plate & Screw ไม่ก่อให้เกิดปัญหา แพทย์อาจพิจารณาว่า ไม่จำเป็นต้องเอาออก

การเอาหมุดหรือแผ่นยึดกระดูกออกก็ถือเป็นการผ่าตัดอีกครั้ง จึงมีความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับการผ่าตัดเช่นกัน

อย่างไรก็ตาม ในบางกรณีแพทย์อาจพิจารณานำออก เช่น

* มีการติดเชื้อ

* วัสดุโผล่หรือระคายเคือง

* มีอาการปวดหรือกดเจ็บ

* รู้สึกว่ามีวัสดุรบกวน

* สงสัยว่ามีปฏิกิริยาต่อวัสดุ

* มีเหตุผลทางการแพทย์อื่น ๆ

ดังนั้น ไม่ควรเอาหมุดออกเพียงเพราะกลัวว่าจะเกิดปัญหาในอนาคต** แต่ควรให้แพทย์ประเมินก่อน

7. ถ้าไม่มีอาการ ต้องเอาหมุดออกเพื่อความปลอดภัยไหม?

โดยทั่วไป ไม่จำเป็นต้องเอาออกเพียงเพราะต้องการป้องกันไว้ก่อน

หากกระดูกติดดี ไม่มีการติดเชื้อ ไม่มีอาการปวดหรือระคายเคือง และแพทย์ประเมินว่าไม่มีปัญหาจากวัสดุ ก็อาจสามารถปล่อยไว้ได้

ในทางกลับกัน หากมีอาการผิดปกติหรือพบปัญหาจาก Plate & Screw แพทย์อาจแนะนำให้พิจารณานำออก

สิ่งสำคัญคือการตัดสินใจควรขึ้นอยู่กับอาการและผลการตรวจของแต่ละคน ไม่ใช่เพียงเพราะ “มีหมุดอยู่ในหน้า”

8. ถ้าสงสัยว่าหลังผ่าตัดไม่มีหมุด ควรตรวจสอบอย่างไร?

หากทำศัลยกรรมโครงหน้ามาแล้ว และสงสัยว่าไม่มี Plate & Screw หรือไม่แน่ใจว่ากระดูกถูกยึดอย่างไร สามารถตรวจสอบตามขั้นตอนง่าย ๆ ได้ดังนี้

Checklist หลังผ่าตัดโครงหน้า

✓ ขอข้อมูลหรือเอกสารเกี่ยวกับการผ่าตัดจากโรงพยาบาล

✓ สอบถามแพทย์ว่าผ่าตัดและปรับกระดูกบริเวณใดบ้าง

✓ สอบถามว่ามีการใช้ Plate & Screw หรือวัสดุยึดกระดูกหรือไม่

✓ หากมีการใช้ ให้สอบถามว่าเป็นวัสดุประเภทใด

✓ เข้ารับการ Follow-up ตามกำหนด

✓ หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับตำแหน่งกระดูก ให้ปรึกษาแพทย์ว่าจำเป็นต้องทำ **CT หรือ 3D CT หลังผ่าตัด** หรือไม่

✓ เปรียบเทียบภาพก่อนและหลังผ่าตัด เพื่อประเมินการเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างกระดูก

✓ หากมีอาการผิดปกติ เช่น ปวด บวม แดง ชา ใบหน้าไม่สมมาตร หรือรูปหน้าเปลี่ยนแปลง ควรพบแพทย์เพื่อประเมินเพิ่มเติม

ผ่าตัดโครงหน้าไม่มีหมุด ต้องกังวลไหม?

การไม่มีหมุดหลังผ่าตัดโครงหน้า ไม่ได้หมายความว่าการผ่าตัดไม่ปลอดภัยหรือทำผิดพลาดเสมอไป เพราะแต่ละเทคนิคและแต่ละตำแหน่งของกระดูกอาจมีวิธีการยึดที่แตกต่างกัน

สิ่งสำคัญกว่าการดูว่า “มีหมุดหรือไม่มีหมุด” คือการตรวจสอบว่า

กระดูกถูกจัดตำแหน่งอย่างเหมาะสมหรือไม่ → กระดูกมีความมั่นคงหรือไม่ → กระดูกกำลังติดดีหรือไม่ → มีภาวะแทรกซ้อนหรือไม่

สำหรับผู้ที่มีข้อสงสัย การติดตามผลกับแพทย์และการตรวจ CT หรือ 3D CT หลังผ่าตัดเมื่อมีข้อบ่งชี้ สามารถช่วยให้เห็นโครงสร้างกระดูกได้ชัดเจนขึ้น

และสำหรับเรื่องการนำหมุดออก ไม่ใช่ทุกคนที่จำเป็นต้องเอาออก หากไม่มีอาการหรือปัญหาทางการแพทย์ การผ่าตัดเอาออกอาจไม่จำเป็น

ดังนั้น หากกำลังวางแผนทำศัลยกรรมโครงหน้า อย่าลืมถามแพทย์ให้ครบทั้ง เทคนิคการผ่าตัด วิธีการยึดกระดูก วัสดุที่ใช้ การติดตามผลหลังผ่าตัด และเงื่อนไขในการนำวัสดุออกในอนาคต เพื่อให้เข้าใจแผนการรักษาของตัวเองอย่างชัดเจนค่ะ

รายละเอียดเกี่ยวกับการยึดกระดูกและการนำ Plate & Screw ออกอาจแตกต่างกันตามประเภทการผ่าตัด เทคนิคของแพทย์ และสภาพร่างกายของแต่ละบุคคล ข้อมูลในบทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่สามารถใช้แทนการวินิจฉัยหรือคำแนะนำจากแ